و تدبير ده تنه چون زور ده مرده باشد . » و در هرحالى نيروى ده مرده بيشتر و قوىتر از نيروى يك مرده باشد ، همچنين تدبير ده كس قوىتر از تدبير « 1 » دو كس باشد يا سه كس يا پنج كس . و همهء جهانيان متّفق‌اند كه از آدميان هيچ كس داناتر از پيغامبر ما محمد مصطفى عليه الصلاة و التحيه نبوده است . همه دانش كه او را بود - از پس همچنان بديدى كه از پيش و آسمانها و زمينها و بهشت و دوزخ و لوح و قلم و عرش و كرسى و آنچه در اين هر دو ميان است بر او عرضه كردند و جبرئيل عليه السلام هر زمان همى آمد و وحى همى آورد و از بوده و نابوده خبر همى داد - با چندين فضيلت و معجزات كه او را بود ايزد تعالى او را همى فرمايد « وَ شاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ . » ( يا محمد چون كارى خواهى كرد و يا مهمّى ترا پيش آيد با ياران خويش تدبير كن . ) او را مشورت همى فرمايد كردن . چون او بىنياز نبود از تدبير و مشورت ببايد دانستن كه هيچ آفريده بىنياز نتواند بود . 2 - پس چنان واجب كند كه چون « 2 » پادشاه كارى خواهد كرد و يا او را مهمّى پيش آيد با پيران و هواخواهان و اولياء دولت خويش مشاورت كند تا هركسى را [ 57 b ] در آن معنى هرچه فراز آيد بگويند و آنچه راى پادشاه ديده باشد با گفتار هر يكى مقابله كنند و هر يكى چون گفتار و راى يكديگر بشنوند و براندازند راى صواب از آن ميان پديدار آيد و راى و تدبير صواب آن باشد كه عقلهاى همگنان بر آن متّفق شود كه « چنين مىبايد كرد . » و مشورت ناكردن در كارها از ضعيف‌رايى باشد و چنين كس را خودكامه خوانند و چنان كه هيچ كارى بىمردان كار نتوان كرد همچنين هيچ شغلى بىمشورت نيكو نيايد و الحمد للّه كه خداوند عالم را خلّد اللّه ملكه هم‌راى قوى است و هم مردان كار و تدبير دارد « 3 » . و ليكن اين قدر از جهت شرط كتاب ياد كرده شد .

--> ( 1 ) - تدبير d : نيروى PC - : N ( 2 ) - چون N - : PC ( 3 ) - دارد : PC دار N